درحالی‌که جنگ میان جمهوری اسلامی و ائتلاف نظامی ایالات متحده آمریکا و اسرائیل وارد هفته سوم شده است، گزارش‌های متعدد از داخل ایران حاکی از آن است که فشارهای امنیتی و محدودیت‌های اطلاعاتی در شهرهای مختلف افزایش یافته است.

به گزارش منابع خبری، این فشارها در قالب مجموعه‌ای از تدابیر امنیتی اعمال شده است، ازجمله برپایی گسترده ایست‌های بازرسی، استقرار انبوه نیروهای بسیج و سپاه در سطح شهرها، اعمال محدودیت شدید بر انتشار تصاویر و گزارش‌های میدانی و همچنین تهدید نظام‌مند مخالفان حکومت در داخل و خارج از کشور.

این تحولات همزمان با ادامه حملات نظامی و تشدید تنش‌های منطقه‌ای رخ می‌دهد و به گفته ناظران نشان‌دهنده تلاش حکومت ایران برای کنترل فضای داخلی در شرایطی است که جنگ و فشارهای خارجی با نگرانی از اعتراض‌های احتمالی داخلی همراه شده است.

در همین حال، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری ایالات متحده، روز شنبه ۲۳ اسفند ۱۴۰۴ در گفتگو با برنامه رادیویی شبکه فاکس‌نیوز اعلام کرد، نیروهایی که به گفته او وابسته به جمهوری اسلامی‌اند و در جریان اعتراضات خیابانی به سوی معترضان تیراندازی کرده‌اند «شناسایی شده‌اند». او گفت اطلاعات و تصاویر این افراد در اختیار مقام‌های آمریکایی قرار دارد.

ترامپ در این گفتگو این افراد را «اوباشی که در خیابان‌ها به مردم شلیک می‌کنند» توصیف کرد و مدعی شد که اگر دستگیر شوند، «محاکمه و اعدام خواهند شد».

از سوی دیگر، از روز چهارشنبه ۲۰ اسفند گزارش‌هایی از حملات پهپادی ارتش اسرائیل به برخی ایست‌های بازرسی وابسته به بسیج، سپاه پاسداران و دیگر نهادهای امنیتی در نقاط مختلف ایران منتشر شد. منابع رسانه‌ای نزدیک به اسرائیل اعلام کردند که این حملات بخشی از عملیات گسترده‌تر علیه ساختارهای امنیتی جمهوری اسلامی بوده است.

در همین زمینه، خبرگزاری فارس گزارش داد که در جریان یکی از این حملات پهپادی در تهران دست‌کم ۱۰ نفر از اعضای یک پایگاه بسیج کشته شده‌اند. همزمان ویدیوهایی که در رسانه‌های اجتماعی منتشر شده، نشان می‌دهد در جریان مراسم تشییع برخی کشته‌شدگان جنگ در تهران صدای پرواز پهپادها در آسمان شهر شنیده می‌شود و فضای مراسم را تحت تاثیر قرار داده است.

ارتش اسرائیل در اطلاعیه‌ای اعلام کرد که هدف قرار دادن ایست‌های بازرسی و پایگاه‌های امنیتی بخشی از مرحله‌ «تعمیق ضربه به لایه‌های هسته‌ای و زیرساخت‌های امنیتی جمهوری اسلامی» است.

در مقابل، رسانه‌ها و نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی طی روزهای گذشته بارها به شهروندان هشدار داده‌اند که انتشار تصاویر یا ویدیو از محل اصابت موشک‌ها، تجمع نیروهای امنیتی یا مراکز نظامی با پیگرد قضایی و امنیتی روبه‌رو خواهد شد. این هشدارها همزمان با گزارش‌هایی درباره بازداشت شماری از شهروندان در شهرهای مختلف منتشر شده است.

به گفته منابع مطلع، مجموعه این اقدامات بخشی از تلاش حکومت برای کنترل جریان اطلاعات و جلوگیری از انتشار تصاویر و گزارش‌های میدانی از وضعیت امنیتی شهرهای ایران در روزهای اخیر است.

گسترش ایست‌های بازرسی در شهرهای مختلف ایران

گزارش‌های منتشرشده در طول جنگ اخیر نشان می‌دهد که برپایی ایست‌های بازرسی نیروهای بسیج و نهادهای امنیتی و برپایی دسته‌های عزاداری با حضور افراد مسلح لباس شخصی، در بسیاری از شهرهای ایران افزایش یافته است. این اقدام بخشی از راهبرد امنیتی حکومت برای کنترل فضای شهری و شناسایی مخالفان تلقی می‌شود.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده در رسانه‌های اجتماعی و رسانه‌های محلی، در شهرهایی مانند اصفهان، اهواز، رشت، تهران و خرم‌آباد موارد متعددی از بازداشت و بازجویی شهروندان در ایست‌های بازرسی گزارش شده است.

در برخی از این موارد، نیروهای مستقر در این ایست‌ها اقدام به بررسی تلفن همراه شهروندان، ضبط گوشی‌های موبایل و جست‌وجوی اطلاعات شخصی افراد کرده‌اند. برخی گزارش‌ها نیز از تشکیل پرونده‌های قضایی برای شماری از شهروندان پس از بازرسی تلفن‌های همراه آنان خبر می‌دهند.

تهران، رشت، کرج، تبریز، اهواز، شیراز، اصفهان و نیز شماری از شهرهای استان‌های کردستان و آذربایجان شرقی و غربی و زاهدان از جمله مناطقی‌اند که طی روزهای اخیر استقرار گسترده ایست‌های بازرسی در آنها گزارش شده است.

طبق نظر تحلیلگران سیاسی، ایست‌های بازرسی پیش‌تر نیز در جریان «جنگ ۱۲روزه» یکی از راهبردهای کلیدی کنترل و سرکوب داخلی بود، اما به نظر می‌رسد دامنه و گستره آنها در جنگ اخیر افزایش یافته است.

تهدیدهای قضایی و امنیتی علیه مخالفان

همزمان با گسترش کنترل‌های امنیتی در شهرها، مقام‌های قضایی جمهوری اسلامی نیز تهدیدهای تازه‌ای علیه مخالفان حکومت مطرح کرده‌اند.

اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضائیه ایران، در هفته دوم جنگ اعلام کرد افرادی که به گفته او با ایالات متحده یا اسرائیل همکاری کنند با «برخورد قضایی شدید» روبه‌رو خواهند شد. او در سخنان خود به مجازات‌های اعدام و مصادره اموال اشاره کرد و گفت چنین افرادی تحت عنوان «همکار دشمن» تحت پیگرد قرار خواهند گرفت.

در ادامه این موضع‌گیری‌ها، قوه قضائیه اعلام کرد حتی افرادی که خارج از ایران حضور دارند و به گفته مقام‌های حکومتی علیه جمهوری اسلامی فعالیت می‌کنند نیز ممکن است با توقیف و مصادره اموالشان در داخل کشور روبه‌رو شوند.

براساس این تهدیدها، مقام‌های قضایی گفته‌اند بخشی از خسارت‌های ناشی از جنگ نیز ممکن است از محل مصادره دارایی افرادی تامین شود که آنها را «اغتشاشگر» یا «همکار دشمن» معرفی می‌کنند.

کنترل اطلاعات و فضای رسانه‌ای در شرایط جنگ

همزمان با افزایش اقدامات امنیتی، محدودیت‌های رسانه‌ای نیز در ایران تشدید شده است. رسانه‌های حکومتی و نهادهای امنیتی بارها به شهروندان هشدار داده‌اند که انتشار تصاویر از محل حملات یا مراکز نظامی می‌تواند جرم تلقی شود.

طی چند روز گذشته همچنین ویدیوهایی در رسانه‌های اجتماعی منتشر شده است که در آنها برخی از حامیان حکومت، در حالی که مسلح‌اند، در خیابان‌ها حضور دارند و شهروندان را تهدید می‌کنند.

یکی از ویدیوهایی که بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های اجتماعی پیدا کرد مربوط به یکی از مجریان برنامه‌های تلویزیونی صداوسیمای ایران بود که در سخنانی منتقدان حکومت در داخل و خارج از کشور را تهدید کرد و گفت پس از پایان جنگ با آنان «برخوردی بسیار سخت» صورت خواهد گرفت.

ناظران می‌گویند مجموعه این تحولات، از افزایش ایست‌های بازرسی و کنترل‌های خیابانی گرفته تا تهدیدهای قضایی و محدودیت‌های رسانه‌ای، نشان می‌دهد که حکومت ایران در کنار درگیری نظامی، می‌کوشد کنترل بیشتری بر فضای داخلی و جریان اطلاعات در کشور اعمال کند.

به گفته برخی تحلیلگران، تشدید این اقدامات امنیتی بازتاب نگرانی مقام‌های جمهوری اسلامی از احتمال شکل‌گیری اعتراض‌های گسترده در شرایط جنگی و افزایش فشارهای اقتصادی و سیاسی در داخل کشور است که می‌تواند به سقوط فوری حکومت منجر شوند.